tien ich

Áp dụng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn trong tổ chức không gian khu đô thị mới

A. Hoàn cảnh ra đời của các khu đô thị mới ở Việt Nam

Sau năm 1986, cùng với việc xóa bỏ chế độ bao cấp là sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế, đặc biệt ở các đô thị lớn. Trước tình hình đó, Nhà nước đã có những nỗ lực trong việc định hướng phát triển không gian, quy hoạch khu dân cư và khu công nghiệp. Căn cứ định hướng phát triển không gian này, Nhà nước đã xây dựng chương trình phát triển nhà ở… trong đó nêu rõ: Không cấp đất xây dựng nhà ở cho người dân tự xây mà phải phát triển nhà ở theo dự án, khu đô thị mới (KĐTM) và do các doanh nghiệp có chức năng xây dựng thực hiện với nguyên tắc xây dựng các chung cư thuận tiện và hiện đại từ 5 tầng trở lên, tránh những bất cập của các khu tập thể trước đây.

Đến nay, hàng trăm Đô thị mới lớn nhỏ đã được hình thành. Các đô thị này nằm rải rác xung quanh thành phố với bán kính đến khu vực trung tâm từ 7-10km và có đặc điểm chung là phát triển từ đất nông nghiệp. Những thành công nhất định của các KĐTM trong tổ chức không gian và môi trường sống so với những khu tập thể và khu phố cũ.

Các văn bản pháp quy quan trọng nhất đối với việc hình thành không gian của các KĐTM là Quy chế Khu đô thị mới ra đời năm 2006 và Quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 01:2008 ra đời năm 2008 hiện đang được tiến hành soát xét, điều chỉnh. Đây là những quy định bắt buộc tuân thủ đối với các đồ án quy hoạch xây dựng các khu đô thị mới tại Việt Nam.

Bài viết này xem xét việc áp dụng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn có được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả hay không thông qua nghiên cứu của dự án  “Đô thị hóa và phát triển bền vững: chia sẻ kinh nghiệm tại  KĐTM Vĩnh Lộc, phường Bình Hưng Hòa B, quận Bình Tân.

B. Áp dụng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn trong thiết kế khu đô thị mới

 1. Quy mô và mật độ

Với hoàn cảnh đô thị Việt Nam hiện nay, việc xây dựng một KĐTM với quy mô dân số nhỏ và mật độ thấp là gần như không thể thực hiện được do dân số cao và quỹ đất nghèo nàn, ngược lại nếu mật độ quá cao sẽ dẫn đến quá tải cho hệ thống hạ tầng cũng như khó đáp ứng được các nhu cầu tiện nghi cho người ở.

Quy chế đô thị mới đưa ra quy định về quy mô phù hợp với lập luận trên, một KĐTM cần có quy mô diện tích từ 50ha trở lên, đối với trường hợp dự án nằm trong quy hoạch đất đô thị nhưng bị hạn chế bởi các dự án khác hoặc bởi khu đô thị đang tồn tại thì cho phép quy mô dưới 50ha nhưng không nhỏ hơn 20ha.

Với diện tích hơn 110 ha, KĐTM  Vĩnh Lộc có quy mô diện tích lớn nhất và mật độ dân số cao nhất ở khu Tây Sài Gòn. Trong tổng thể khu đô thị được quy hoạch hoàn chỉnh, ngoài những giá trị hữu hình bao gồm hạ tầng đường sá, hệ thống điện, xử lý nước thải, tiện ích cũng đã tương đối hoàn chỉnh bao gồm: Giữa một tổng thể khu đô thị mới hiện đại, đầy đủ trường học, bệnh viện và nhiều dịch vụ cao cấp, các công trình cao tầng, thấp tầng được gắn kết hài hòa, xen kẽ với hệ thống hệ thống cây xanh tự nhiên, đảm bảo tỷ lệ cây xanh đô thị đến gần 40%… và yếu tố cấu thành môi trường sống cũng chính là những giá trị vô hình mà cư dân nhận được khi sinh sống trong đó. Được sống trong một mặt bằng cộng đồng trí thức là sự lựa chọn đúng đắn nhất không chỉ cho riêng bản thân mà còn là yếu tố có giá trị nhân văn tác động đến quá trình hình thành nhân cách của các thế hệ tương lai trong khu đô thị.2. Giao thông

 Nội bộ KDC Vĩnh Lộc gồm các trục đường chính có lộ giới từ 35 – 40 m, đường nội bộ rộng từ 10 – 30 m. Có thể nói đây là khu đô thị với quy hoạch cơ sở hạ tầng phát triển đồng bộ, là khu đô thị cao cấp, sang chảnh với tiềm năng phát triển nhất khu vực Bình Tân.

3. Đồng bộ và đa dạng hóa

Theo Điều 13 trong Quy chuẩn Đô thị mới thì việc lập dự án KĐTM cần đảm bảo đồng bộ hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong khu đô thị. Đồng thời theo Thông tư số 15/2008/TT-BXD của Bộ Xây dựng về việc hướng dẫn đánh giá, công nhận khu đô thị kiểu mẫu thì một trong những tiêu chí đánh giá là “Các công trình đã xây dựng có tính thống nhất, hài hòa và trật tự”. Như vậy, có thể hiểu đồng bộ và trật tự ở đây bao hàm cả trên phương diện hình thức, chi tiết kiến trúc và vật liệu hoàn thiện, từ đó ra đời những khối nhà cao tầng, những dãy phố thấp tầng với hình thức giống hệt nhau.

Đối với thiết kế đô thị và kiến trúc, đa dạng đồng nghĩa với việc tạo các không gian phù hợp với từng nhóm nhỏ, từng cá nhân, làm sinh động không gian vốn đang từng ngày bị nhàm chán do tác động của đời sống hiện đại. Trong các KĐTM, dù có giá thành đầu tư thấp nhưng không gian của KĐTM Vĩnh Lộc nhờ có sự đa dạng các loại hình nhà và hệ thống hạ tầng hoàn thiện nên được đánh giá rất cao.

Cũng cần nói thêm rằng, các loại nhà khác nhau nằm ở đối tượng mà công trình phục vụ chứ không chỉ ở hình thức kiến trúc. KĐTM Vĩnh Lộc có kiến trúc đa dạng, mặc dù nằm khá xa trung tâm, nhưng vẫn thu hút được người dân đến sinh sống do đáp ứng được nhiều thành phần dân cư và phục vụ cho nhu cầu sinh sống của họ. Ngoài các khối nhà cao tầng thương mại 16 tầng, nhà thấp tầng cũng được chia làm nhiều dạng khác nhau, biệt thự, nhà phố liền kề. Tất cả đều được thừa hưởng tất cả các tiện ích của khu đô thị này.

4. Không gian xanh

Về mặt cây xanh, các yêu cầu về xây xanh mang tính chất không gian. Quy chuẩn xây dựng Việt Nam quy định có 3 nhóm cây xanh đô thị chính là cây xanh sử dụng công cộng, cây xanh đường phố và cây xanh chuyên dụng. Đối với nhóm cây xanh sử dụng công cộng có ghi rõ là cần được quy hoạch xây dựng thuận lợi để người dân có thể tiếp cận và sử dụng, không có những yêu cầu cụ thể đối với 2 nhóm còn lại.
Hầu hết ở các khu đô thị, không chỉ có nhóm cây xanh đường phố mà cả nhóm cây xanh sử dụng công cộng vừa mang yếu tố mỹ quan, vừa mang giá trị về mặt sử dụng, người dân tại khu vực này, đặc biệt là người già và trẻ em đã thực sự tiếp cận và hưởng lợi từ các không gian này.

Ở KĐTM Vĩnh Lộc không chỉ tuân thủ theo các quy định mà còn đáp ứng các chỉ tiêu về định lượng, thiết kế xây dựng không gian xanh, quan tâm nhiều hơn đến các yếu tố sử dụng của dân cư tại đây.

5. Các tiện ích đô thị

Theo Quy chuẩn đô thị mới, KĐTM cần được xây dựng đồng bộ và có khả năng cung cấp dịch vụ công cộng đô thị. Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam cũng nêu rõ phải đảm bảo các dịch vụ thiết yếu hàng ngày (giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông cơ sở, văn hóa thông tin, chợ, dịch vụ thể thao, không gian dạo chơi, thư giãn…) trong bán kính đi bộ không lớn hơn 500m; các công trình văn hóa, thương mại, dịch vụ cần được bố trí trên các đường giao thông chính và các nhóm nhà ở cần xây dựng vườn hoa, sân chơi với bán kính phục vụ không quá 300m.

Theo quy hoạch chi tiết được phê duyệt, KĐTM Vĩnh Lộc đã đáp ứng được những yêu cầu trên, bao gồm: hệ thống giáo dục trường mẫu giáo Sơn Ca, trường THCS Huỳnh Văn Nghệ, trường THPT Vĩnh Lộc, trường tiểu học Ngô Quyền (tiểu học Vĩnh Lộc), trường liên cấp mầm non và tiểu học Trí Tuệ Việt. Bên cạnh đó còn một số tiện ích như: Nhà văn hóa Thanh Thiếu Niên miền nam, UBND phường, khu công viên trung tâm gồm sân tennis và sân bóng – quy hoạch thành khu công viên trung tâm gồm hồ bơi và công viên giải trí.

Ngoài các tiện ích hiện hữu, một số tiện ích sẽ được quy hoạch trong tương lai gần (tới năm 2020) như Trung tâm thương mại ngay mặt tiền đường Nguyễn Thị Tú, Bệnh viện đa khoa công nghệ cao và hoàn chỉnh khu công viên trung tâm.

6. Kiểm soát phát triển

Đa dạng về các loại hình nhà và không gian công cộng không chỉ tạo nên sự đa dạng các thành phần dân cư mà còn tạo sự đa dạng về lối sống và nó được tìm thấy ở KĐTM Vinh Lộc – Bình Tân

Những không gian công cộng được xây dựng thành sân chơi vừa đáp ứng được các nhu cầu hàng ngày của người dân, vừa tạo sự sinh động cho không gian sống tại các khu vực này.

Kết luận

KĐTM ra đời là một sự kế thừa linh hoạt mô hình khu tập thể tại các đô thị ở Việt Nam. Sự ra đời của mô hình KĐTM không chỉ xóa bỏ đi gánh nặng về nhà ở của Nhà nước mà còn đem đến cho người dân cơ hội được sống trong không gian phù hợp hơn với nhu cầu và điều kiện kinh tế hiện tại so với mô hình khu tập thể trước đây.

Nhằm tạo điều kiện để người dân được an cư trong khu đô thị mới chủ đầu tư IDE được nhà nước cấp phép xây dựng dự án Green Town Bình Tân. Đây là dự án đầu tiên ở khu Tây thành phố nằm trong khu quy hoạch đô thị đã hoàn chỉnh. Ngoài việc thừa hưởng tiện ích ngoại khu bậc nhất, Green Town Bình Tân còn có đầy đủ tiện ích nội khu trong khuôn viên dự án để được giới chuyên gia đánh giá đây là khu căn hộ tầm trung nhưng tiện ích trên mức tầm trung.

(Ngọc Ánh)

Xem thêm:

091 621 6960